آذربایجان شرقی از قرن سوم هجری از بزرگترین مراکز قالی و زیلو بافی ایران بوده است . این صنعت همواره درتبریز درحال توسعه و ترقی بوده چنانکه غازان خان مسجد و شبستان گنبد خود را در شام غازان با قالیهای زیبای آن شهر فرش کرده بود ؛ در عصر تیموریان ، صنعت قالی بافی در تبریز ، پیشرفت چشمگیری کرد .
از بزرگترین صادرکنندگان فرش تبریز که نخستین پرچمدار صادرات فرش ایران هم بودند و برخی خود در تولید فرش هم دستی داشتند میتوان به حاج یوسف قالیچی، حاج عبدالله قالیچی، حاج میرزاجعفراسلامبولچی ، حاجی صمدقره قالیچی ، میرزا علی اصغر و میرزا علی اکبر و اسماعیل قالیچی (فرزندان شادروان حاج عبدالله قالیچی) ، صدقیانی ، ایپکچی ، حاج محمد ممقانی ، محمد اف ، دیلمقانی ، آواکیان، کاسباریان و اردوبادی اشاره کرد.
هم اکنون نمونههایی از قالیهای بافت تبریز زینت بخش موزههای ویکتوریا ، آلبرت لندن، آرمیتاژ لینگراد ، لوور پاریس ، مسکو و واشنگتن و موزههای اتریش است.
فرش تبریز در رنگ های مختلف تهیه میشود تا جوابگوی سلیقههای مختلف باشد.
قالیهای آذربایجان شرقی مشتریان خوبی میان طبقات متوسط ایران و شیخنشین های خلیجفارس وکشورهای اروپایی دارد.
فرش دستباف آذربایجان شرقی را در یک طبقهبندی کلی میتوان به سه گروه با ویژگیهای خاص تقسیم کرد،
1- گروه قالیهای شهری باف آذربایجان که بیشتر در غرب این استان قرار دارند و مهمترین آنها عبارتند از تبریز و اطراف آن مانند اسکو، مرند، مراغه.
2-گروه قالیهای محلی و روستایی که مهمترین آنها عبارتند از روستاهای اطراف هریس ، سراب ، اهر ، بستان آباد ، گراوان ، بخشایش، شربیان و مهربان.
3- فرشهای عشایری آذربایجان که در راس آنها میتوان فرشهای عشایر شاهسون را نام برد.
هرچند در کنار این عشایر، سایر کوچندگان استان بویژه عشایر ارسباران نیز به تولید انواع دستبافها و زیراندازهای زیبا مانند گلیم و ورنی اشتغال دارند، اما دستبافهای گرهدار عشایر شاهسون، ( تا حدودی عشایر افشار آذربایجان) از شهرت بالایی برخوردارند.
نقش این هنرمندان که با نور چشم خود میلیونها گره را بر دار قالی میزنند، در حفظ ، انتقال و ترویج تاریخ ایرانیان بیبدیل است.
پیر و جوان ، زن و مرد در اقصی نقاط این استان پهناور پشت دار قالی گره میزنند تا معیشتی آبرومندانه داشته باشند.
زن عشایری آذربایجان که خود را فائزه معرفی میکند، میگوید : ما با فرش زندگی میکنیم، خداوند روزی ما را در دار قالی و با گرههایی که بر آن میزنیم میدهد.
او گفت : فرش بافتن دشوار است اما برای من که 40 سال است پشت دار قالی هستم ، شیرینترین لحظات گره زدن بر دار قالی است.
درخشندگی و ظرافت قالی های تبریز از جمله ویژگی های خاصی است که علت آن را در پرداخت و کوتاهی پرز خامه های بافته شده بایستی جستجو کرد.
تبریزیان هنگام پرداخت ، پرز خامه ها را بسیار کوتاه می کنند و نتیجه این عمل صرفه جویی در مقدار پشم مصرفی ، درخشندگی و چشم نوازی نقشه است.
در فرش تبریز چون ریز بافت است بیشتر بجای پشم ایرانی از پشم خارجی و مرینوس مثلاً زلاندنو ـ اروگوئه و استرالیا استفاده می شود که به علت لطافت به کرک مشهورند .
در فرش ها 30 درصد مصنوعی نظیر ویسکوز و اکریلیک نیز استفاده می شود.
طرح و نقشه فرش های این شهر بیشتر از سلیقه خریداران تبعیت می کند .
طراحان تبریزی اگرچه در اصول از طرح های معروف و قدیمی پیروی می کنند اما به این طرح ها جان می دهند و نوآوری می کنند .
طراح و قالیباف تبریز برخلاف دیگران خود را پابند تعصبات قرار نداده و با بهره گیری از هر گونه نقش زیبا و تلفیق نقوش با یکدیگر در نهایت طرحی ارائه می دهد که هر بخش آن متعلق به یک ناحیه است .
اختلاط ترنج کرمانی و لچک مشهدی و حاشیه کاشان در قالیبافی تبریز نقشی را بوجود آورده که دلپسند و چشم نواز است .
نقشه های معروف در تبریز و مناطق شهری باف بیشتر اسلیمی ـ شاه عباسی ـ انواع لچک ترنج ( گوشه گوبگ ) ـ افشان سرتاسری شاه عباسی ـ و انواع شکارگاه ـ شیخ صفی ـ منظره و چهارفصل ـ زیرخاکی ـ تبه ترمه ای ـ انواع ماهی ( معروفترین طرح قالی تبریز که ترنجی در میان دارد ) است .
درختی ـ گلدانی - حاج خانمی شمعدانی ـ هشتی2 و چهار رنگ ـ قابی ـ گل حنایی ـ گل فرنگ ـ گوبلن بیجار ـ سه گل ـ قوبا ـ لوله باف و چرخ فلکی نیز ازجمله طرح هایی هستند که مورد استفاده قرار می گیرند . امروزه با تقلید نقشه های معروف ایران در کشورهای همجوار اروپایی تشخیص آن بسیار مشکل است . بافندگان تبریزی با درنظرگرفتن این نکته ، دست به کار بافتن فرش هایی غیر از نقشه های معمول شده اند .
رضا رحمانی ، رییس مجمع نمایندگان آذربایجان شرقی ، آذربایجانی ها را مدافعان خوبی برای حراست از تمامیت ارضی کشور در تمام زمینه ها در طول تاریخ دانست و می گوید : برای حفظ جایگاه فرش شایسته است تبریز به عنوان پایتخت فرش دستباف در کشور انتخاب شود و در این صورت بافندگان فرش دستباف بیشترین بهره را از این انتخاب خواهند برد.
عضو هئیت مدیره اتحادیه فرش دستباف روستایی استان هم گزینش تبریز به عنوان پایتخت فرش جهان را نیازمند یک عزم ملی اعلام کرد و گفت : برای سرعت بخشیدن جهت دستیابی تبریز به عنوان پایتخت فرش جهان ، نمایندگان استان در مجلس شورای اسلامی جلسه ای را با وزیر بازرگانی و دست اندرکاران هنر صنعت فرش برگزار خواهند کرد و برای تحقق این مهم از هیچ کوشش و تلاشی فروگذاری نخواهند کرد.
او با اشاره به اشتغالزایی بالای هنر صنعت فرش دستباف در روستاها ، از اهتمام ویژه مجلس برای توجه به مسائل و حل مشکلات قالیبافان بویژه قالیبافان روستایی خبر داد و گفت : هر گامی که موجب ماندگاری قالیبافان در روستا ها شود بی شک از بوجود آمدن یک مشکل و معضل جدید در حاشیه کلانشهر ها با عنوان معضل حاشیه نشینی جلوگیری می کند.
نایب رییس کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی هم اشتغال آفرینی در فرش دستباف را کم هزینه تر از سایر بخش ها برشمرد و می گوید : اگر خواهان ماندگاری روستاییان در روستا های محل سکونتشان هستیم ، باید بحث اشتغال و اقتصاد آنها را نیز مورد توجه قرار دهیم و توجه به مسائل و مشکلات قالیبافان روستایی و حرکت در راستای رونق و توسعه تولید و تجارت فرش دستباف در روستاها یقینا بحث اشتغال و اقتصاد خانوار های روستایی را بر طرف می کند.
چندی پیش هم فرش آذربایجان درحالی با حضور معاون رییس جمهور و رییس سازمان میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری به ثبت معنوی رسید که بقایی خبر از ثبت فرش و قالی تمام استان های ایران در فهرست آثار ملی خبر داد.
حمید بقایی در مراسم ثبت معنوی فرش آذربایجان به واحد مرکزی خبر تبریز گفت : ثبت ملی فرش همچون بسیاری از مقوله های مهم و تاریخی دیگر برای اولین بار در تبریز و با فرش آذربایجان آغاز شد و بعد از این ، فرش دیگر استان ها نیز به ثبت ملی خواهد رسید.
معاون حفظ و احیای سازمان میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری نیز می گوید : فرش ریشه در تاریخ این مرز و بوم دارد و بی جا نیست اگر بگوییم که نخستین خاستگاه فرش ، ایران است و شکوه این ابتکار متعلق به هنرمندان آذربایجانی است.
مسعود علویان صدر ویژگی اصلی قالی آذربایجان را نبود محدودیت زمانی و مکانی خواند و افزود : هر جا فرش ایرانی است نام ایران متجلی می شود.
او گفت : فرش عکس العمل یک ملت در آیینه زمان بوده و بنا به شواهد و قرائن نخستین خاستگاه فرش ، کشور ایران است و شکوه این ابتکار به هنرمندان آذربایجانی تعلق دارد.
علویان صدر با تاکید بر اینکه فرش آذربایجان زاییده ذوق و سلیقه هنرمندان این منطقه است می گوید : هنرمندان آذربایجانی با شناخت ذوق جهانیان توانسته اند هنر خود را در عرصه های مختلف بین المللی عرضه نمایند که نشان از فراست و کیاست آنان دارد.
رییس سازمان میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری آذربایجان شرقی نیز معتقد است با ثبت ملی این هنر در میان آثار معنوی ملی زمینه شناخته شدن بیش از پیش این هنر ـ صنعت فراهم می شود.
تراب محمدی افزود : با وجود اینکه در سال های اخیر مصوبات خوبی در راستای حمایت از فعالان عرصه قالی کشور به تصویب رسیده است امیدواریم این حمایت ها افزایش یابد و نباید از خاطر برد که بیشتر تجار و بازرگانان کشور با فرش ، نام آذربایجان را جهانی کرده اند.
او ، سهم این استان از کل صادرات فرش دستباف کشور را 40درصد و از صادرات یک میلیارد دلاری غیرنفتی استان 240 تا 250 میلیون دلار دانست و گفت 41 درصد از تجارت 2 میلیارد و 200 میلیون دلاری فرش در جهان متعلق به جمهوری اسلامی ایران است .
بنا به گفته صادق نجفی در سال 88 کل صادرات فرش ایران به خارج از کشور 177 میلیون دلار بود که از این مقدار 40 درصد آن سهم آذربایجان شرقی است.
او ، با اشاره به مقصدهای صادراتی فرش دستباف آذربایجان شرقی گفت : امارات عربی متحده ، کانادا ، یمن ، فرانسه ، آلمان ، عراق ، ترکیه ، ونزوئلا ، اسپانیا و ایتالیا از کشورهای مقصد صادراتی فرش دستباف هستند.
دبیر کارگروه توسعه صادرات غیرنفتی آذربایجان شرقی تعداد قالیبافان بیمه شده استان را بیش از 300 هزار نفر اعلام کرد و گفت : اعطای تسهیلات بانکی، بیمه ، شرکت دادن قالیبافان در نمایشگاه های داخلی و خارجی ، ایجاد مجتمع های قالیبافی ، صادراتی کردن فرش دستباف و برگزاری کلاس های آموزشی رایگان از جمله اقداماتی است که در راستای حمایت از قالیبافان و توسعه هنر صنعت فرش استان صورت می گیرد.
حدود 500 هزار نفر بطور مستقیم و غیرمستقیم در صنعت فرش آذربایجان شرقی مشغول بکار هستند که 100 هزار نفر آن را روستائیان تشکیل می دهند .
امروزه فرش ایرانی از نظر مواد اولیه و رنگرزی با مشکلات عدیده ای روبرو است و از این رو در معرض یک تهدید جدی قرار دارد .
متاسفانه باید اذعان داشت که رقبا هم اکنون برای پیشی گرفتن از ایران و تسخیر بازارهای جهانی فرش تلاش می کنند.
با این حال در چند سال اخیر صنعت فرش ایران بویژه آذربایجان با مشکلات عدیده ای روبرو شده است و برای افزایش توان صادراتی و حفظ سهم ایران در بازارهای جهانی باید راهکار هایی اندیشید.
براساس آمارهای بینالمللی سهم فرش دستباف ایران در بازارهای جهانی از 40 درصد به 32 درصد کاهش یافته است.
با وجود این میزان کاهش هنوز رتبه نخست بینالمللی در دست هنرمندان ایرانی است ، البته از لحاظ حجم تولید فرش جهان هم ایرانیان حرف اول را میزنند.
فرش آذربایجان بویژه تبریز با توجه به تاثیرگذاری که در بازارهای جهان داشته است ، همواره در کنار نام فرش ایران تلالو میکند اما خبرها از کم توجهی مسئولان حکایت دارد.
اسماعیل چمنی رییس اتحادیه تولیدکنندگان و بافندگان قالی تبریز با تاکید بر این کم توجهیها می گوید : درحالی شاهد برگزاری جشنوارهها و سمینارهای مختلف با موضوع فرش در کشور هستیم که اثری از نمایندگان فرش آذربایجان نیست.
به گفته او ، فرش آذربایجان همواره شهره عام و خاص بوده است اما نگاههای تبعیضآمیز و کم توجهی به فعالان فرش آذربایجان موجب سرخوردگی و نا امیدی این گروه شده است.
چمنی با اشاره به اینکه هم اکنون بیش از 40 درصد تولیدات فرش کشور سهم آذربایجان شرقی است معتقد است به همین علت ضرورت دارد مرکز ملی فرش ایران توجهی دوچندان به این استان داشته باشد.
رییس اتحادیه تولیدکنندگان و بافندگان قالی تبریز فعالیت بیش از یک دهم جمعیت کشور در هنر ـ صنعت قالیبافی را علتی بر اهمیت توجه به فعالان این بخش دانست و گفت : با وجود فعالیت این تعداد در رشته فرش ، در برنامه پنجم توسعه کشور کمترین توجهی به مقوله قالیبافی نشده است.
هم اکنون یکی از دغدغههای مدیران بخشهای مختلف اقتصادی بحث افزایش صادرات غیرنفتی است و در این میان فرش به عنوان کالایی هنری و اقتصادی بیشترین نقش را در صادرات غیرنفتی برعهده دارد.
صادق نجفی رییس سازمان بازرگانی آذربایجان شرقی هم با تایید این موضوع می گوید : هنرمندان قالیباف آذربایجان شرقی بیش از 70 درصد تولیدات خود را به کشورهای مختلف جهان صادر میکنند که این موضوع نشانگر ظرفیت بالای امر صادرات در این بخش است.
او فرش آذربایجان را هنریترین ، صنعتیترین و متنوعترین قالی در جهان خواند و گفت : با این اوصاف اغراق نیست اگر تبریز را پایتخت فرش جهان بخوانیم.
نجفی همدلی ، وحدت بخش خصوصی و تشکلهای مختلف فرش را اهرم توسعه فرش آذربایجان دانست و گفت : بخش خصوصی و تشکلهای مردمی در صورتی که با اتحاد و همدلی در کنار یکدیگر باشند، زمینه بهرهمندی از فرصتهای جهانی برای کشورمان بیش از پیش افزایش مییابد.
هم اکنون کشورهای چین ، پاکستان و نپال به عنوان کشورهایی که نام فرش ایران را بر محصولات خود ثبت میکنند ، تاثیر فراوانی بر صادرات فرش دستباف ایرانی گذاشتهاند.
رشد اقتصادى چین و فتح بازارهاى صادراتى در سالهاى گذشته بیش از آنکه برپایه پیشینه اقتصادى و صنعتى این کشور باشد، مبتنى بر حرکت سریع و رشد قارچى تولید و صادرات از طریق اقتباس از صنایع پیشگام و نامهاى بزرگ تجارى و اقتصادى جهان بوده است.
فرش ایران و آذربایجان به علت بالا بودن قیمت و کیفیت در بازارهای جهانی مشتریان خاصی دارد اما در بازارهای رقابتی کیفیت تنها یکی از شاخصههاست، بنابر این برای دستیابی به این بازارها باید چارهاندیشی کرد.
رییس سازمان بازرگانی آذربایجان شرقی معتقداست با وجود چالشهای موجود سر راه هنر ـ صنعت فرش ایران اگر برنامهریزی و پیگیریهای لازم صورت گیرد براحتی میتوان جبران گذشتهها را کرد.
با همه این اوصاف آنچه بسیار دردآور است برخورد نکردن بینالمللی با کشورهایی است که دست به سرقت فرهنگی و هنری ایرانیان می زنند و بدون کمترین توجهی در بازارهای جهانی خود را با نام فرش ایرانی معرفی میکنند .
رحمانی عضو هئیت مدیره اتحادیه فرش دستباف روستایی آذربایجان شرقی با اشاره به نقش تبلیغات در اقتصاد جهانی ، حمایت از تبلیغات فرش داخلی را یک ضرورت اساسی برای احیای جایگاه از دست رفته فرش دستباف اعلام کرد و شناسنامه دار کردن فرش را یکی از راهکارهای مهم در جلوگیری از عرضه فرش کشورهای چین و پاکستان به نام فرش ایران در بازارهای جهانی می داند.
کارشناسان اقتصادی معتقدند در صورت تداوم شرایط موجود بسیار محتمل خواهد بود که در کمتر از یک دهه آینده ،فرشهایی در بازارهای جهانی به فروش برسند که با نام فرش ایرانی تنها از آسمان ایران ترانزیت شوند.
به نظر رییس سازمان بازرگانی آذربایجان شرقی فرش دستباف یکی از با اهمیت ترین تولیدات کشور بویژه آذربایجان شرقی است بنابراین باید آذربایجان شرقی در دستیابی به اهداف و برنامه ریزی های مربوط به فرش کشور جزوء پبشتازان این صنعت باشد.
او با اشاره به عزم جدی سازمان بازرگانی آذربایجان شرقی برای رفع مشکلات و موانع موجود بر سر راه پیشرفت این صنعت می گوید: برای ایجاد یک شهرک تولیدی و توزیعی فرش مکان یابی های اولیه صورت گرفته است و درصددیم با بررسی دقیق تمام مشکلات پیشرو هنر -صنعت فرش تولید و صادرات این محصول را روان سازی کنیم.
صادق نجفی با اشاره به وضع مطلوب در صادرات فرش می گوید : توافقنامه هایی را با کشور های عربی از جمله قطر جهت حضور بیشتر در بازار های آنها انجام داده ایم و در تلاشیم حضور خود را درنمایشگاه دائمی فرش آلمان تقویت کنیم.
او ، نگاه سنتی به طراحان فرش را ازجمله نقاط ضعف موجود در تولیدات اعلام کرد و گفت : سرمایه گذاری های اندکی برای سلیقه یابی خریداران فرش صورت گرفته است درحالیکه ضروری است با ترویج تفکر و نگرش علمی و تخصصی به این هنر ، نگاه سنتی موجود را تغییر دهیم.
رییس اتحادیه تولیدکنندگان و بافندگان فرش تبریز نیز با بیان اینکه تمدن ، فرهنگ و تاریخ کشور نشأت گرفته از قالی ایرانی است می گوید : بعد از نفت بالاترین صادرات کشور مربوط به نتیجه زحمات تولیدکنندگان و صادرکنندگان فرش است و هم اکنون از 8 میلیون نفر تولیدکننده موجود در کشور حدود 500 هزار نفر آنان در آذربایجان شرقی بصورت مستقیم و غیرمستقیم به تولید فرش مشغولند.
چمنی صدور بیش از 30 هزار پروانه تولیدی و کارت قالیبافی، معرفی 3 هزار نفر به بانک های عامل جهت دریافت تسهیلات، تجلیل از پیشکسوتان این صنعت و هنر و ارائه آموزش رایگان را از جمله اقدامات صورت گرفته از سوی اتحادیه تولیدکنندگان و بافندگان قالی تبریز برشمرد.
او با اشاره به اینکه بیش از 50 درصد افراد معرفی شده به بانکهای عامل هنوز موفق به دریافت تسهیلات بانکی نشده اند می گوید : برخی از بافندگان و تولیدکنندگان قالی به علت برخوردار نبودن از شرایط لازم جهت دریافت تسهیلات از جمله ناتوانائی در معرفی ضامن معتبر تاکنون نتوانسته اند از تسهیلات فوق برخوردار شوند که رفع موانع موجود ضروری به نظر می رسد.
رییس سازمان بازرگانی آذربایجان شرقی تلاش برای افزایش نرخ 14 درصد بیمه قالیبافان به 23درصد ، برگزاری دوره های بهبافی در شهرستان های استان ، برگزاری دوره توجیهی آموزش مربیان فرش کشور در تبریز و تهیه طرح توجیهی آذربایجان پایتخت فرش جهان ، افزایش جایزه صادراتی از سه درصد به پنج درصد و پرداخت تسهیلات از محل اعتبارات سرمایه در گردش و اعتبارات بنگاه های کوچک زوده بازده اقتصادی به قالیبافان را از اقدامات وزارت بازرگانی برای حمایت از قالیبافان برشمرد و گفت : طبق توافق صورت گرفته بین وزارت کار و امور اجتماعی و مرکز ملی فرش به کارگاه های کوچک قالیبافی تسهیلات سه تا پنج ساله پرداخت خواهد شد.
رییس اداره فرش سازمان بازرگانی آذربایجان شرقی هم درحالی از برگزاری 40 دوره بهبافی فرش در روزهای آینده در آذربایجان شرقی خبر می دهد که نیاز به آموزش ازجمله نیاز های اساسی در زمینه فرش محسوب می شود .
بنا به گفته علی سلیمانی در سال های اخیر حدود 33 هزار قالیباف زیرپوشش بیمه قالیبافی قرار گرفته اند.
او ، درباره بیمه تکمیلی قالیبافان دارای دفترچه هم می گوید : بیمه تکمیلی قالیبافان به تصویب مجلس شورای اسلامی و شورای نگهبان رسیده است و در مرحله تدوین قرار دارد و انتظار می رود در سال آینده در صورت تأمین اعتبار و بودجه اجرایی شود.
رحمانی نماینده تبریز ، آذرشهر و اسکو در مجلس شورای اسلامی ضمن درخواست برای بیمه کامل قالیبافان ، حمایت از بافندگان فرش و قالی را حمایت از صادرات غیرنفتی کشورمی داند و با اشاره به سهم مهم فرش از صادرات غیرنفتی بر ایجاد پایگاه های صادراتی فرش در آذربایجان تاکید می کند.
او ، با اشاره به اختصاص 500 میلیارد ریال تسهیلات از صندوق مهر امام رضا به تشکل های فرش دستباف روستایی در بودجه سال 89 کشور ، توجه به توسعه و رونق فرش دستباف روستایی را از دغذغه های نمایندگان مجلس شورای اسلامی اعلام کرد .
صفر امانی مدیرعامل اتحادیه تعاونی های فرش دستباف روستایی استان نیز حمایت بیمه ای از قالیبافان را از مصوبه های ناقص سال های قبل برشمرد و گفت : بیمه تکمیلی قالیبافان طی مصوبه ای در نیمه دوم سال 88 به تصویب رسیده است ، اما نه تنها آیین نامه اجرایی آن تاکنون مشخص نشده بلکه ردیف اعتباری آن نیز تعیین نشده است.
امانی می گوید : اتحادیه تعاونی های فرش دستباف روستایی استان ازطریق مرکز ملی فرش تفاهم نامه ای بین سازمان فنی و حرفه ای منعقد کرده است تا برای اجرایی کردن بیمه قالیبافان اقداماتی انجام دهند و در حال حاضر هم پیگیر این مسئله هستیم.
او با بیان این که بیمه قالیبافان از مصوبات عقیم مجلس است می گوید :این مصوبه مدت هاست که در پشت درهای وزارتخانه های دولت منتظر اجراست و تاکنون هم به درستی اجرا نشده است.
مدیرعامل اتحادیه های تعاونی های فرش دستباف روستایی آذربایجان شرقی می گوید : هم اکنون قالیبافان می توانند از بیمه بازنشستگی استفاده کنند و در این باره تعداد کمی از مردم به این امر رغبت نشان داده اند چرا که این نوع بیمه حمایت درمانی ندارد و صرفا برای بازنشستگی است از طرفی کمبود اعتبار مشکلات فراوانی را پیش روی قالیبافان قرار داده است.
صفر امانی گفت : در سال 86 طی سفر دوم ریاست جمهوری به استان 25 میلیارد تومان برای بافندگان قالی در استان اختصاص یافت و از این مقدار سهم ناچیزی هم به اتحادیه تعاونی های فرش دستباف روستایی تعلق گرفت و با توجه به این که 75 درصد بافندگان فرش در استان روستاییان هستند اما آن اعتبار ناچیز که 25 درصد از 25 میلیارد تومان است را دریافت نکرده اند.
به اعتقاد امانی اینگونه حمایت ها از بافندگان روستایی منجر به این می شود که سیل عظیمی از بافندگان و روستاییان به شهرها مهاجرت کنند لذا باید اعتبار اختصاص یافته به اتحادیه قالیبافان روستایی را افزایش دهند چرا که کمبود اعتبارات مشکلات فراوانی را پیش رو قالیبافان قرار داده است.
او با اشاره به سایر مشکلات این گروه زحمتکش جامعه روستایی گفت : در هیچ یک از دولت ها به مسکن قالیبافان توجه چندانی نشده است و در این عرصه سرمایه گذاری خاصی هم صورت نگرفته است بطوریکه در سال های قبل برای بهداشتی کردن کارگاه های قالیبافی روستاییان اعتبار اختصاص می یافت اما امروزه این اعتبارات حذف شده است.
رییس هیئت مدیره اتحادیه فرش دستباف روستایی آذربایجان شرقی نیز ابراز امیدواری کرد با راه اندازی بزرگترین نمایشگاه و فروشگاه فرش دستباف کشور در تبریز مشکلات و دغدغه های بافندگان فرش برطرف شود.
محمدرضا عطایی معتقد است با ایجاد این نمایشگاه و فروشگاه مدیریت تولید و فروش فرش در روستاها یکپارچه می شود و حسن این نمایشگاه این است که بافندگان به راحتی نیاز های قالی کشور و دنیا را از بابت تهیه آسان فرش تامین خواهند کرد.
او می گوید : در این نمایشگاه و فروشگاه بزرگ فرش ،اصالت و کیفیت فرش را برای مشتری و فروش تولیدات را برای بافندگان تضمین می کنیم اما هم اکنون در این رکود بازار فرش که شاهد آن هستیم ،آنچه سلیقه مشتری است را نمی بینیم اما با راه اندازی این نمایشگاه برای همه سلیقه ها فرش خواهیم داشت.
بنا به سخنان عطایی همه فرش های بافته شده نظیر تابلو فرش سردرود ، بیضی و کناره های اسکو ، فرش های درشت باف هریس و مهربان، فرش های اصیل تبریز که شهرت جهانی دارد و فرش هایی که موردتوجه مشتریان هستند با توجه به تغییرات دکوراسیون و معماری ساختمان های موجود در این نمایشگاه و فروشگاه بزرگ فرش به نمایش گذاشته می شود.
رییس هیئت مدیره اتحادیه فرش دستباف روستایی آذربایجان شرقی می گوید برای فروش تولیدات بافندگان ، بازاریابی و صدور تولیدات تعاونی های زیرپوشش نیاز به فضای مناسب و در شان استان و بویژه تبریز بسیار ضروری بود که اتحادیه فرش دستباف روستایی استان با مساعدت های معاونت برنامه ریزی استاندار ، رئیس سازمان بازرگانی و رئیس اداره فرش استان اقدام به ایجاد و راه اندازی بزرگترین نمایشگاه دائمی فرش دستباف کشور کرده است.
عطایی گفت :در صورت بهره برداری از این نمایشگاه بزرگ نه تنها می توان نیاز های مصرف کنندگان کشور را تامین کرد بلکه می توان به خواسته های تجار و مشتریان خارجی هم پاسخ گفت .
کل فضای مسقف نمایشگاه فوق به گفته عطایی 4 هزار مترمربع خواهد بود که از این مقدار هزار و 500 متر مربع به نمایشگاه و فروشگاه دائمی فرش دستباف اختصاص می یابد و بقیه به عنوان انبار فرش و محیط اداری به بهره برداری می رسد.
بزرگترین مشکل موجود قالی آذربایجان مرحله بازاریابی و تجارت است که هیچ زمانی به شکل هدفمند انجام نشده است و برای حصول نتیجه بهتر باید این مرحله از زنجیره تولید و عرضه فرش را بررسی کرد و نتایج را با برنامه ریزی کامل اجرایی کرد.
در سال های اخیر به علت برخی عوامل بیرونی و داخلی بیشتر بازارهای هدف از دست تجار و بازرگانان فرش دستباف ایران و آذربایجان خارج و به دست تجار دیگر کشورها افتاده است.
به نظر می رسد با راهکارهای تدوین شده در صورت برقراری زنجیره ای منسجم از تولید تا صادرات، فرش ایران در کمتر از یک دهه آینده به جایگاه اولیه و متعالی خود در جهان دست پیدا کند ، از طرف دیگر برای رشد و تعالی قالی تبریز باید از قالیبافان حمایت های بیمه ای صورت گیرد چرا که حمایت از قالیبافان در واقع حمایت از صادرات غیرنفتی کشور است .
[واحد مرکزی خبر - 1389/05/24]